معرفی قدیمی ترین محله های تهران + تاریخچه و عکس

وقتی اسم تهران می‌آید، همه ما یاد ترافیک، شلوغی و برج‌های بلند می‌افتیم. اما راستش را بخواهید، تهران همیشه این‌قدر سیمانی و شلوغ نبوده. اگر کمی در کوچه‌پس‌کوچه‌هایش قدم بزنیم، به محله‌هایی می‌رسیم که چنارهای کهنسالشان کلی قصه برای گفتن دارند. این شهر هویتش را مدیون همین محله‌های قدیمی است؛ جاهایی که خشت به خشت تاریخ پایتخت را در خودشان جا داده‌اند. در این مطلب از پارت نیوز می‌خواهیم با هم یک سفر کوتاه به گذشته داشته باشیم و ببینیم قدیمی ترین محله ‌های تهران کدام‌ها هستند و چه داستان‌هایی پشت دیوارهایشان پنهان شده است.

معرفی قدیمی ترین محله های تهران

در ادامه، به معرفی محله‌های کهن و هویت‌ساز تهران خواهیم پرداخت؛ گذرهایی تاریخی که فرصتی برای قدم زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های زیبا، تماشای معماری اصیل و لمسِ بافت نوستالژیک پایتخت قدیم را فراهم می‌آورند:

معرفی محله قدیمی ده ونک

ده ونک، یکی از قدیمی ترین محله‌های تهران، در محدوده‌ی خیابان‌های شیخ بهایی، شیراز جنوبی و شمالی می باشد. این محله‌ی اصیل، با کوچه‌های تنگ و باریکش (گاهی تا ۹۰ سانتی‌متر عرض!)، درب‌های چوبی کهن و دیوارهای خشتی هنوز هم روح تهران قدیم را در خود زنده نگه داشته است. در میان این کوچه‌ها، جاذبه‌هایی چون پارک باغ ایرانی، زورخانه ونک، کلیسای ارامنه، مرقد امامزاده قاضی‌الصابر و حتی گورستانی با هزاران سال قدمت، شما را به سفری در تاریخ دعوت می‌کنند.

محله دولت

محله دولت، یکی از قدیمی ترین محله های تهران، در شمال شهر قدیم و خارج از حصار طهماسبی (اشاره به محدوده‌ای در تهران قدیم) شکل گرفت و در دوران ناصرالدین شاه به عنوان مرز شمالی به حصار تهران پیوست. این محله با دو خیابان اصلی شرقی-غربی‌اش، از محلات جنوبی جدا می‌شد؛ یکی از این خیابان‌ها از میدان توپخانه به دروازه باغ شاه می‌رفت و دیگری نیز به خیابان‌های شرف و سه‌راه امین حضور متصل بود. امروز، محدوده‌ی دولت شامل خیابان‌های مهمی چون لاله‌زار، فردوسی، بهارستان و همین‌طور خیابان دولت (کلاهدوز) است. در این محله، بناهایی چون مسجد اعظم قلهک، برج نگین و خانه‌ی شهید مطهری یادگاری هایی از گذشته‌ی پر افتخار آن هستند .

محله چاله میدان

«محله چاله میدان» یکی از قدیمی ترین محله های تهران بود که در دوره شاه طهماسب یکم برای حصارکشی دور شهر تهران خاک‌برداری شد. به همین دلیل چاله‌های عمیقی در این محله ایجاد شد. این چاله‌ها مکانی امن برای خلافکاران بود تا اینکه میدانی در آ‌نجا احداث شد و این محله به چاله میدان شهرت یافت. این چاله‌ها بعدها برای تخلیه زباله‌های شهر استفاده می‌شد.

محله چاله میدان در گذشته شامل بازار چهل تن، امامزاده سید اسماعیل، میدان مال فروش‌ها، بازارچه نایب‌السلطنه، میدان امین‌السلطان، گمرک، خانی آباد، دروازه غار و پاقاپوق (میدان محمدیه یا میدان اعدام) می‌شد و امروزه از شمال به خیابان ۱۵ خرداد، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان مصطفی خمینی می‌رسد.

محله یوسف آباد

یکی از مناطق خوش‌نشین و قدیمی تهران، محله یا خیابان یوسف آباد است. البته امروزه این خیابان به خیابان سیدجمال الدین اسدآبادی معروف است.

احداث و ساخت این خیابان به سال ۱۲۸۸ برمی‌گردد. خیابان سید جمال‌الدین اسدآبادی یا همان راسته اصلی یوسف آباد یکی از شلوغ‌ترین خیابان‌های این محله است.

یکی از قدیمی ترین محله های تهران : بازار تهران

محدوده بازار تهران، نگینی درخشان در قلب تهران قدیم و یکی از چهار محله‌ی اصلی این شهر در دوران حصار طهماسبی بود. قدمت این بازار که از دوران صفویه به یادگار مانده، آن را به قطب اقتصادی پایتخت تبدیل کرده بود. امروزه «بازار بزرگ تهران» در خیابان ۱۵ خرداد، نه‌تنها از نظر تاریخی و اقتصادی، بلکه از منظر معماری نیز چشم‌ها را به خود خیره می‌کند. کاخ گلستان، مدرسه‌ی دارالفنون، مسجد جامع و مسجد امام، تنها گوشه‌ای از جاذبه‌های تاریخی این محدوده‌ی پر رمز و راز هستند که بازدید از آن‌ها، سفری به عمق تاریخ تهران است.

خیابان تجریش

برای معرفی یکی دیگر از قدیمی‌ترین محله های تهران، خیابان تجریش را انتخاب کردیم. بدون تردید از گشت‌وگذار در این خیابان خسته نخواهید شد؛ چراکه جاذبه‌های گردشگری فراوانی در آن قرار دارد، برای مثال کاخ سعدآباد و امام‌زاده صالح در کنار بازار قدیمی تجریش و دیگر مراکز خرید از جاذبه‌های این خیابان هستند.

سمت شمالی خیابان ولیعصر به خیابان تجریش می‌رسد، ازاین‌رو دسترسی به این خیابان با خودرو شخصی و وسایل حمل‌ونقل عمومی بسیار ساده است. این محل یکی از معروف ترین لوکیشن های تهران برای عکاسی می باشد.

یکی از قدیمی ترین محله ها «منیریه»

منیریه، نگینی در قلب تهران و منطقه‌ی ۱۱ شهرداری، روزگاری تفرجگاهی پردرخت و خانه‌ی اشراف‌زادگان دوران قاجار بود. نامش را از «منیرالسلطنه»، مادر کامران میرزا، گرفته که در عمارت باشکوه منیریه می‌زیست. امروز، اگرچه از آن باغ‌های پر دار و درخت چندان اثری نمانده، اما خانه‌های قدیمی دلنشین در کنار آپارتمان‌های نوساز، چهره‌ی این محله را ساخته‌اند. میدان منیریه نیز امروز به قلب تپنده‌ی لوازم ورزشی تبدیل شده، جایی که عاشقان هر رشته‌ای می‌توانند تجهیزات مورد نیاز خود را پیدا کنند.

کوچه لولاگر

کوچه لولاگر که یکی از قدیمی ترین محله های تهران محسوب می‌شود، از بدو ورود توجه هر بیننده‌ای را به نکته‌ای جالب و عجیب جلب می‌کند. این کوچه دارای یک ورودی و خروجی مشخص است و ساختمان‌های آن همگی به‌صورت قرینه نسبت به یکدیگر بنا شده‌اند؛ نه تنها خانه‌ها و بالکن‌ها، بلکه تمام پنجره‌ها و درختان موجود در حیاط‌ها نیز به‌شکلی قرینه و موازی دیده می‌شوند. ساختمان‌های آجری کوچه لولاگر، همراه با ساکنان قدیمی و خونگرم آن، همچنان پابرجا هستند.

یکی از قدیمی ترین محله های چاله حصار

در جنوب تهران، در دل محله قدیمی سنگلج، «چاله حصار» قرار دارد؛ محله‌ای که نامش از دل خاکش برخاسته است. روزگاری در دوران صفوی، خاک همین حوالی برای کشیدن حصار دور تهران به کار می‌رفت و همین شد که چاله‌هایی عمیق در آن پدید آمد. بعدها این چاله‌ها به مکانی برای تخلیه زباله‌های شهر تبدیل شدند و حالا کوچه‌ای به همین نام، یادگار آن دوران در این منطقه است. چاله حصار امروز به خیابان مهم ۱۵ خرداد راه دارد و بخشی از تاریخ پرفراز و نشیب تهران را در خود جای داده است.

محله حصارک

در شمال‌غربی تهران، جایی که دامنه‌های البرز به شهر می‌رسند، یکی از قدیمی‌ ترین محله های تهران «حصارک» است؛ بازمانده‌ای از باغ‌های سرسبز انار و گردو که هنوز هم عطر میوه‌هایش در میان خیابان‌های شیب‌دارش حس می‌شود. این محله که در گذشته با نام «حصارک کن» شناخته می‌شد، امروز میان کوه‌های سولقان و بلوار سیمون بولیوار جای گرفته و با بافتی کهن و کوهپایه‌ای، یکی از نقاط دنج و قدیمی پایتخت به‌شمار می‌رود.

یکی از قدیمی‌ترین محله های تهران امام زاده یحیی

در دل تهران قدیم، جایی که روزگاری «باغ پسته بیگ» نام داشت و بخشی از محله بزرگ عودلاجان بود، «امامزاده یحیی» خودنمایی می‌کند. این محله که زمانی از اعیان‌نشین‌ترین نقاط پایتخت به‌شمار می‌رفت، هنوز هم ردپای شکوه گذشته را در عمارت‌های باشکوهش حفظ کرده است. میان خیابان‌های امیرکبیر، ۱۵ خرداد، ری و مصطفی خمینی کوچه‌ای آرام وجود دارد که مقبره ابوالقاسم عزالدین یحیی، از نوادگان امام سجاد (ع)، در آن قرار دارد. اینجا، در کوچه‌ها و عمارات تاریخی این محله، قصه‌های بسیاری از تهران کهن نهفته است؛ از خانه شهید مدرس و عمارت دبیرالملک گرفته تا چنار کهنسال ۹۰۰ ساله‌اش که شاهد گذر قرن‌ها بوده است.

یکی از قدیمی ترین محله های تهران برای عکاسی «لاله زار»

لاله‌زار یکی از مهم‌ترین و باصفاترین محله‌های قدیمی تهران است که بافت تاریخی‌اش شما را یاد فیلم‌های قدیمی می‌اندازد. این خیابان به دستور ناصرالدین‌شاه و با الهام از خیابان شانزه‌لیزه پاریس ساخته شد و در دوره‌های قاجار و پهلوی، با داشتن سینماها، تئاترها و کافه‌های مشهور، نماد هنر و نوگرایی ایران بود. اگرچه لاله‌زار امروزه به بورس لوازم الکتریکی و لوستر تبدیل شده، اما هنوز بناهای ارزشمندی مثل عمارت مشیرالدوله، خانه اتابک و باغ اتحادیه را در خود جای داده است.

یک پیشنهاد عکاسی: اگر اهل عکاسی هستید یا دوست دارید عکس‌های خاص با تم قدیمی و نوستالژیک بگیرید، حتماً با دوربین یا گوشی‌تان سری به لاله‌زار بزنید. قدم زدن در این خیابان و ثبت قاب‌هایی از تابلوی قدیمی سینماها، نمای بیرونی تئاترهای متروکه و معماری خانه‌های تاریخی (مثل خانه امین‌السلطان یا باغ اتحادیه)، بهترین فرصت برای گرفتن عکس‌های یادگاری با حس و حال تهران قدیم است.

یکی ازقدیمی ترین محله های تهران : خیابان شمیران

به‌احتمال بسیار زیاد تا به‌ الان نام خیابان شمیران یا شمیرانات به‌ گوشتان خورده است، البته در گفتار عامیانه این خیابان به خیابان شمرون معروف است. خیابان شمیران در شمال تهران قرار دارد و از مناطق بسیار خوش آب‌وهوای تهران به‌حساب می‌آید.

دو کاخ سعدآباد و نیاوران در این منطقه قرار دارد، البته امروزه این کاخ‌ها به موزه تبدیل شده‌اند. از ویژگی‌های شاخص این خیابان می‌توان به درختان چنار چندین هزار ساله اشاره کرد که در سرتاسر خیابان‌ها قرار دارند.

خیابان جمهوری

خیابان جمهوری از قدیمی ترین و مهم ترین محله های تهران است که در گذشته با نام‌هایی مثل شاه، شاه‌آباد، استانبول و اسلامبول شناخته می‌شد. این خیابان از میدان جمهوری تا میدان بهارستان امتداد دارد و خیابان‌هایی مثل ولیعصر، کارگر جنوبی، لاله‌زار، صفی‌علی‌شاه، ملت و اکباتان به آن می‌رسند.

قدیمی ترین محله های تهران  : کوچه مروی

کوچه مروی از قدیمی‌ترین مراکز خرید تهران به شمار می‌رود و در گذشته محل فعالیت بسیاری از مهاجران عرب و بازرگانان بوده است. این محدوده هنوز هم به‌دلیل تنوع کالاها، از قهوه و چای گرفته تا انواع خوراکی‌ها و لوازم وارداتی شناخته می‌شود.

این کوچه همچنین به فلافل‌های معروف خود شهرت دارد. از نظر موقعیت شهری نیز کوچه مروی به چند بنای تاریخی مهم مانند شمس‌العماره، سرای روشن و بازار بزرگ تهران نزدیک است.

محله عودلاجان

محله عودلاجان، یکی از قدیمی ترین محله های تهران قدیم، نام خود را از راسته عطاران گرفته است. این محله که در دوران قاجار و پهلوی اهمیت زیادی داشت، از جنوب به میدان مولوی و از شمال به خیابان امیرکبیر محدود می‌شود. عودلاجان در ابتدا پوشیده از باغ‌ها و مزارع بود و به دلیل وجود ۱۶ مسجد و مدرسه، مرکز فعالیت‌های مذهبی به شمار می‌رفت. مشاهیری چون پروین اعتصامی و شهید مدرس در این محله زندگی می‌کردند. از دیدنی‌های آن می‌توان به خانه شهید مدرس، عمارت کاظمی و لوکیشن سریال «پدرسالار» اشاره کرد.

محله سنگلج

محله سنگلج، یکی از قدیمی ترین محله های تهران، در گذشته درون حصار صفوی قرار داشت. نام آن احتمالاً از «سنگ رج» (تقسیم آب با سنگ) گرفته شده است. سنگلج امروزی در منطقه ۱۲ شهرداری، از شمال به خیابان امام خمینی و از غرب به خیابان وحدت اسلامی محدود می‌شود.

این محله پرجمعیت، دروازه قزوین (تنها ورودی غربی تهران قدیم) را در خود جای داده بود و دارای گذرگاه‌های معروفی چون گذر تقی‌خان و گذر گلوبندک بود. در دوره پهلوی، بخشی از سنگلج تخریب و به پارک شهر تبدیل شد. تماشاخانه سنگلج، از قدیمی ترین سالن‌های تئاتر ایران، در سال ۱۳۴۴ در این محله افتتاح شد. از دیگر دیدنی‌های سنگلج می‌توان به خانه مستوفی‌الممالک، کلیسای سورپ گئورگ، خانه پدری دکتر حسابی، بازارچه قوام الدوله و خانه شیخ فضل‌الله اشاره کرد.

خیابان سی تیر

خیابان سی تیر، یکی از قدیمی ترین محله های تهران در نزدیکی پارک شهر است که قبلاً با نام‌هایی چون قوام‌السلطنه شناخته می‌شد. این خیابان به دلیل وجود جاذبه‌های تاریخی و مذهبی متعدد (مانند موزه ملی، موزه آبگینه، آتشکده آدریان و کلیسای پطروس) به «خیابان ادیان» نیز شهرت دارد. سی تیر از سال ۱۳۹۵ سنگ‌فرش شد و به عنوان اولین مرکز غذاهای خیابانی (استریت فود) ایران با دکه‌ها و فودتراک‌های جذاب، به پاتوقی محبوب برای غذاخوری و پیاده‌روی تبدیل شده است.

از قدیمی ترین محله های شمال تهران در جدول «کن»

محله کَن، واقع در شمال غربی تهران (منطقه ۵)، یکی از قدیمی ترین محله‌های تهران است که در گذشته بافتی روستایی با خانه‌های خشتی و گلی داشت. این محله‌ی کوهپایه‌ای به خاطر رودخانه کن، باغ‌های سرسبز، درختان چندصدساله و آثار تاریخی مثل «پل حاج محمدعلی کنی» شهرت دارد. اگرچه توسعه شهر و ساخت بزرگراه‌ها، بخش‌های جنوبی و شرقی آن را مدرن و برج‌سازی کرده، اما بخش‌های شمالی و غربی آن همچنان بافت سنتی و باغ‌های خود را حفظ کرده‌اند.

یافت آباد یکی از قدیمی ترین محله های جنوب غرب تهران

محله‌ی یافت‌آباد، واقع در جنوب غربی تهران، یکی از قدیمی ترین محله های تهران است که هویتی اصیل و مردمی دارد. یافت‌آباد امروز به عنوان بزرگ‌ترین و معروف‌ترین بازار مبل ایران شناخته می‌شود. با وجود پیشرفت و توسعه‌ی شهری، صفا، صمیمیت و بافت سنتی روابط میان شما مردم عزیز، همچنان زیباترین ویژگی این محله‌ به شمار می‌رود.

سخن پایانی

قدیمی ترین محله های تهران، چیزی فراتر از چند کوچه و ساختمان فرسوده هستند؛ آن‌ها شناسنامه، ریشه و روح زنده این کلان‌شهر به شمار می‌روند. اگرچه پایتخت هر روز مدرن‌تر و شلوغ‌تر می‌شود، اما حفاظت از این بافت‌های تاریخی و قدم زدن در آن‌ها، فرصتی است تا اصالت و هویت شهرمان را فراموش نکنیم. تهران قدیم با تمام قصه‌ها و خاطراتش، هنوز هم در رگ‌های این محله‌ها نفس می‌کشد؛ کافی است کمی آهسته‌تر از کنارشان عبور کنیم.

سوالات متداول

در ادامه به برخی از سوالات پر تکرار شما عزیزان پاسخ می دهیم:

محله های قدیمی تهران کدامند؟

عودلاجان، چاله میدان، بازار و سنگلج

محله قدیمی تهران برای عکاسی کدام اند؟

لاله زار، تجریش دو تا از زیبا ترین محله های قدیمی تهران برای عکاسی هستند.

محله های قدیمی در شمال تهران کدامند؟

ونک و تجریش دوتا از قدیمی ترین محله های شمال تهران می باشند.

محله قدیمی در جنوب غربی تهران کجاست؟

یافت آباد یک محل قدیمی در جنوب غربی تهران است.

انتهای مطلب / ب.ک